Antwerpen brem16 cohousen cohousing curant Fashion INTERVIEW merksem Stories Tekst vluchteling

Emma leeft samen met een jonge nieuwkomer

appartement Freweyni en Emma

Steeds vaker beslissen jongeren om te cohousen, ook vluchtelingen. Need niet alleen vrienden gaan samenwonen voor de gezelligheid of om de kosten wat te drukken. Het undertaking Curant in Antwerpen speelt daar maar al te graag op in. Ze laten buddy’s cohousen met een jonge vluchteling. Lees hier het verhaal van Emma (24), die sinds een maand samenwoont met Freweyni (18). Ze wonen in BREM 16, het nieuwste woonproject van Curant.

‘Ik zag vorig jaar al iets van Curant op Facebook, maar ik vertrok toen net op Erasmus’, vertelt Emma. ‘Als je een halfjaar in het buitenland zit moet je je natuurlijk niet inschrijven voor een project waarbij je je sociaal moet engageren.’ Toen ze terugkwam van haar uitwisseling, kwam Emma het Facebookbericht van Curant weer tegen. ‘Dat speelde altijd in mijn hoofd. Dan ben ik eens naar een infoavond geweest en ik was direct helemaal verkocht.’

Geen vreemden voor elkaar
Curant staat voor ‘Cohousing and case management for Unaccompanied young adult Refugees in ANTwerp.’ Het is het eerste cohousing-project in Europa dat buddy’s met nieuwkomers laat samenwonen. Curant zette Emma samen met Freweyni, een meisje uit het Oost-Afrikaanse Eritrea. Zij zijn één van de 47 duo’s die momenteel meedoen aan Curant’s cohousingproject BREM 16. ‘Tot nu toe doen we nog niet echt veel activiteiten samen’, zegt Emma. ‘Ik werk en zij gaat nog naar de middelbare school. Ze wil ook graag veel tijd spenderen met haar vriendje. Daar moeten we nog een beetje een balans in zoeken.’ Ze hebben wel al vaak afgesproken dat ze bijvoorbeeld samen eten en dan doen ze dat ook effectief. ‘We wonen samen, maar het is natuurlijk niet de bedoeling dat we naast elkaar leven. Het is belangrijk dat we er allebei tijd en energie in steken zodat we geen vreemden voor elkaar blijven.’

‘Ik was vorige week zwaar verkouden met koorts. Dan had Freweyni ’s avonds eten gemaakt en bracht ze af een toe een tas thee’

Curant vormt de duo’s. ‘De buddy’s worden gescreend door Vormingplus, de nieuwkomer door de stad Antwerpen’, legt Jolien De Crom, projectleider van Curant, uit. ‘Het is cruciaal wat ze beiden uit het cohousen willen halen.’ Curant lijst eerst op wat hun voorkeuren en interest’s zijn. ‘Is het iemand die enkel wil samenleven of iemand die samen veel activiteiten wil doen? Samen met een psycholoog zetten wij de duo’s samen. Het blijft telkens een blind date om het juiste huis bij de juiste nieuwkomer en buddy te zetten.’

Emma woonde voor dit challenge bij haar ouders en had nog nooit alleen gewoond. ‘Als ik nu alleen-alleen was gaan wonen was het een grotere stap. Nu heb ik een huisgenoot’, vertelt Emma. ‘Ik was vorige week zwaar verkouden met koorts. Dan had Freweyni ’s avonds eten gemaakt en bracht ze af een toe een tas thee. Dat zijn allemaal kleine dingen, maar het is wel fijn dat je dat voor elkaar kan doen. Dat is het leuke aan het undertaking. Het is een goede voorbereiding op later echt alleen gaan wonen.’

Elk appartement in BREM 16 telt twee slaapkamers, een badkamer, een keukentje en een woonkamer. © Bé De Koninck

Mijn huis is jullie huis
‘Als je met iemand samenwoont moet je rekening met elkaar houden, dat is overal zo’, zegt Emma. Een verschil tussen haar en Freweyni is dat ze andere eetgewoontes hebben. ‘Zij kookt helemaal anders. Het is eten dat je helemaal niet kent, maar het is wel fijn dat je er dan voor openstaat en nieuwe dingen leert proeven en eten.’

Een ander verschil dat Emma opmerkt tussen hen is Freweyni’s gastvrijheid. ‘Bij wijze van spreken zit er iedere avond iemand in onze woonkamer. Als ik ’s avonds van mijn werk kom, wil ik even rustig in de zetel zitten. Dat gaat dan soms niet goed als er veel volk over de vloer is.’ Het stoort Emma niet als dat een paar keer per week gebeurt, maar niet elke dag. ‘Wij vinden het belangrijk dat als je bij iemand thuiskomt, dat je hoffelijk en beleefd bent en je je gedraagt naar de huisregels van die mensen. In hun cultuur is dat meer “mijn huis is jullie huis.” Zij doen de ijskast open of zetten de television op. Ze zitten er praktisch alsof het hun eigen huis is.’

‘Ik heb tegen Freweyni gezegd dat haar vriend hier welkom is, maar geen zeven dagen op zeven’

Emma vindt het belangrijk dat ze daar duidelijke afspraken over maken. ‘Als je dat niet doet, ga je op conflicten botsen. Ik ben iemand die het direct zal zeggen als er iets op mijn lever ligt.’ Emma heeft het hart de tong en zal zich geen weken ergeren zonder er iets van te zeggen. ‘Ik heb tegen Freweyni gezegd dat haar vriend hier welkom is, maar geen zeven dagen op zeven. Dat is niet leuk om te horen, maar ik hoop dat de boodschap is binnengekomen.’

Als er toch strubbelingen zouden ontstaan tussen een buddy en een nieuwkomer, schakelt de organisatie van Curant een bemiddelaar in. ‘Onze bemiddelaar is van Irakese afkomst en spreekt Arabisch, dus staat iets dichter bij de jongeren en kent iets meer van hun cultuur’, zegt Jolien van Curant. ‘Eerst bemiddelt de maatschappelijke assistent even en dan de bemiddelaar zelf. Als het over grote problemen gaat, wil een van de twee er meestal niet blijven wonen.’ In het verleden zijn er al contracten verbroken geweest. ‘Niet door ons, maar wel door de mensen zelf. De redenen daarvoor gaan van “het loopt niet zo goed” of “ik heb plots een lief en ga daar mee samenwonen” tot “ik ga op Erasmus.” Dan zetten we de process in gang om een van de twee te verhuizen naar een ander pand, of uit het undertaking.’

Buitenstaander
Het grootste struikelblok dat Emma en Freweyni al zijn tegengekomen is zonder twijfel de communicatie in het Nederlands. ‘Freweyni spreekt helemaal nog niet zo goed Nederlands. Ik moet dingen uitbeelden, dus ik zie er dan soms superbelachelijk uit waarschijnlijk als ik grote gebaren aan het maken ben’, lacht Emma. ‘Ze wil zichzelf hier integreren, maar Nederlands is een moeilijke taal, dus dat gaat allemaal niet zo vlot. Soms is dat wel frustrerend als je iets probeert uit te leggen. Ze knikt wel ja, maar ze heeft het eigenlijk helemaal niet begrepen.’

‘Er wordt vaak gezegd dat ze zich niet integreren. Maar het is als vluchteling heel moeilijk om in een Belgische vriendenkring terecht te komen’

Freweyni heeft een vriendengroep in België, maar zij komen ook uit Eritrea. Ook haar vriend komt van haar thuisland. ‘Dat is het nadeel, ze blijft altijd in dezelfde vriendenkring. Je kan haar dat niet kwalijk nemen, want dat is de enige houvast die ze nog aan haar thuisland heeft. Maar ze praten in hun eigen taal, dus dat zorgt er wel voor dat haar Nederlands niet veel verbetert.’

Dat kan voor Emma ook soms vervelend zijn. ‘Als ze met vier of vijf in je woonkamer zitten en een andere taal praten, heb je snel het gevoel dat het over jou gaat. Terwijl dat helemaal niet zo is. Je voelt je een buitenstaander. Maar ik besef wel dat zij dat zelf regelmatig voorhebben hier. Er wordt vaak gezegd dat ze zich niet integreren. Maar het is als vluchteling heel moeilijk om in een Belgische vriendenkring terecht te komen als je niet in een jeugdbeweging zit, of mensen leert kennen via een hobby of zo.’

Volgens Emma zouden haar eigen vrienden er wel voor openstaan om Freweyni in hun vriendenkring op te nemen, maar dat is niet gemakkelijk zolang Freweyni de taal nog niet zo goed beheerst. ‘Zij gaat daar geen goed gevoel bij hebben als ze in een groep terecht komt waar mensen alleen Nederlands spreken.’ De kans is groot dat Freweyni zich dan uitgesloten zal voelen. ‘Het is moeilijk, het gaat niet op één twee drie. Daarvoor is dit project wel ideaal. Je kan elkaar begeleiden.’ Ook al is Freweyni’s Nederlands nog niet zo goed, toch zijn zij en Emma al meer naar elkaar gegroeid de voorbije maand. ‘Freweyni is een hele toffe. Je merkt dat aan haar non-verbale communicatie, ze lacht veel. Die band is er wel.’

BREM 16BREM 16 in Merksem telt 16 woonunits waar in totaal 32 jongeren kunnen cohousen. Naast het appartement is er nog een gezamenlijke plaats met wasmachines en een droogkast, een gemeenschappelijke keuken met een grote eettafel en een ontspanningsruimte met een televisie. © Bé De Koninck

Zwart-wit denken
Curant is zeker en huge een aanrader volgens Emma. ‘We krijgen vormingen rond communicatie. Je komt van twee totaal verschillende culturen dus je moet daar rekening mee houden. De begeleiding vanuit Curant loopt heel goed. Je voelt dat er vanuit het project veel steun is.’ Het is niet iets dat je zomaar even doet, je moet er goed over nadenken. ‘Het is een project waar je minstens voor een jaar instapt. Je moet het niet doen omdat het goedkoop is om te huren. Dat is wel leuk meegenomen. Maar je moet de voordelen tegenover de nadelen afwegen. Ben je iemand die dat wil en kan doen? Als je alles overwogen hebt en het supergraag wil doen, dan zou ik het zeker aanraden om je in te schrijven voor Curant,’ zegt Emma.

‘Het verandert je beeld over de maatschappij en hoe je over het leven denkt’

Emma is blij dat ze haar bijdrage kan leveren aan de vluchtelingencrisis. ‘Je hoort het zo vaak op het nieuws, dat mensen van overal op de vlucht zijn. Ik vond dat altijd al heel erg, maar nu kan ik concreet er mijn steentje aan bijdragen.’ Ook de ervaring die ze dit jaar kan opdoen, is een verrijking voor Emma. ‘Het is allemaal goed meegenomen, het verandert je beeld over de maatschappij en hoe je over het leven denkt. Het gaat mij ook wel vormen. Mensen hebben heel snel een mening over vluchtelingen en het migratiebeleid in België en Europa in het algemeen. Onze maatschappij moet nog leren om niet zo zwart-wit te denken.’

Het venture Curant loopt nog zeker tot oktober 2019, aldus Jolien. ‘Maar ik kan niet zeggen dat het verdergaat, ook niet dat het stopt. De woningen die Curant huurt, stoppen sowieso. Maar we hebben ook panden van onszelf, zoals BREM 16, dus daar kunnen we mee doen wat willen. Het hangt ook heel hard af van het nieuwe beleid van de Stad Antwerpen.’

Interesse gekregen?
Om buddy te worden moet je tussen de 20 en 30 jaar zijn. Je moet de Nederlandse taal voldoende beheersen, need thuis moet je Nederlands praten met je huisgenoot. Je moet een bewijs van goed gedrag en zeden binnenbrengen, need het is belangrijk dat je zelf wat stabiliteit aan de jongere kan bieden. Tot slot is je motivatie ook van groot belang, het is niet de bedoeling dat je enkel voor het venture kiest om goedkoop te wonen. De buddy’s betalen 335 euro huur in totaal.

Heb je zelf ook interesse gekregen om te cohousen met een nieuwkomer, dan heb je geluk need er zijn nog enkele plaatsen vrij. Curant is nog op zoek naar mensen die vanaf december willen cohousen. Geïnteresseerden kunnen een mail sturen naar curant@vorminplusantwerpen.be voor een afspraak. Nog additional informatie nodig? Kijk bij de veelgestelde vragen of stuur een mail naar curant@ocmwantwerpen.be. 

Tekst: Julie Camberlin en Bé De Koninck, foto’s: © Bé De Koninck